อัตราดอกเบี้ยติดลบ คือ อัตราดอกเบี้ยที่ธนาคารกลางกำหนดให้ต่ำกว่าศูนย์ โดยปกติแล้ว ธนาคารกลางจะกำหนดอัตราดอกเบี้ยให้สูงกว่าศูนย์ เพื่อให้ผู้ฝากเงินได้รับดอกเบี้ยจากเงินที่ฝากไว้กับธนาคาร แต่ในกรณีของอัตราดอกเบี้ยติดลบ ผู้ฝากเงินจะต้องจ่ายเงินให้กับธนาคารเพื่อฝากเงินไว้ อัตราดอกเบี้ยติดลบเป็นนโยบายการเงินที่ธนาคารกลางนำมาใช้เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ โดยหวังว่าจะกระตุ้นให้ผู้คนนำเงินออกมาใช้จ่ายแทนที่จะเก็บออม ส่งผลให้อุปสงค์สินค้าและบริการเพิ่มขึ้น และช่วยบรรเทาปัญหาเงินฝืด
สำหรับประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ยังไม่มีนโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบ แต่เคยมีแนวคิดที่จะนำมาใช้ในช่วงที่เศรษฐกิจไทยประสบปัญหาเงินฝืดรุนแรง แต่สุดท้ายก็ตัดสินใจไม่ใช้ เพราะเกรงว่าจะเกิดผลกระทบเชิงลบต่อระบบการเงินและเศรษฐกิจโดยรวม
สำหรับผลกระทบของอัตราดอกเบี้ยติดลบต่อเศรษฐกิจของญี่ปุ่นนั้น พบว่ามีผลกระทบทั้งในด้านบวกและด้านลบ โดยในด้านบวก อัตราดอกเบี้ยติดลบช่วยให้ค่าเงินเยนอ่อนค่าลง ซึ่งทำให้สินค้าและบริการของญี่ปุ่นมีราคาถูกลงสำหรับผู้บริโภคต่างชาติ และช่วยกระตุ้นการท่องเที่ยวและการส่งออกของญี่ปุ่น นอกจากนี้ อัตราดอกเบี้ยติดลบยังช่วยให้ภาคธุรกิจสามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ง่ายขึ้น ซึ่งจะช่วยกระตุ้นการลงทุนและการเติบโตทางเศรษฐกิจ
อย่างไรก็ตาม อัตราดอกเบี้ยติดลบก็มีผลกระทบด้านลบเช่นกัน โดยอาจทำให้สถาบันการเงินขาดทุนจากการจ่ายดอกเบี้ยให้กับผู้ฝากเงิน นอกจากนี้ อัตราดอกเบี้ยติดลบยังอาจทำให้ผู้คนชะลอการใช้จ่าย เพราะกลัวว่าเงินที่เก็บไว้จะกลายเป็นหนี้
โดยสรุปแล้ว อัตราดอกเบี้ยติดลบเป็นนโยบายการเงินที่อาจนำมาใช้เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ แต่ก็มีความเสี่ยงที่อาจส่งผลกระทบเชิงลบต่อระบบการเงินและเศรษฐกิจโดยรวมได้
